ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΔΑΣΩΝ

ΠΡΟΣ:

Τον Γενικό Γραμματέα Δασών κ. Στάθη Σταθόπουλο
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Θέμα: Το δασικό πρόβλημα της Σαλαμίνας – Αναγκαιότητα άμεσης νομοθετικής ρύθμισης και επανέναρξης της διαδικασίας υπαγωγής στο άρθρο 55 του Ν. 4685/2020

Κύριε Γενικέ,

Ενόψει της συνάντησής μας την Πέμπτη 12/11, θα ήθελα να σας ενημερώσω αναλυτικά για το σοβαρό δασικό πρόβλημα της Σαλαμίνας, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, καθώς και για τις αναγκαίες παρεμβάσεις που πρέπει να δρομολογηθούν άμεσα, προκειμένου να δοθεί οριστική και ουσιαστική λύση σε ένα ζήτημα που ταλαιπωρεί χιλιάδες πολίτες εδώ και δεκαετίες.

Όπως έχω επισημάνει και σε προηγούμενες συναντήσεις μας, θεωρώ απολύτως αναγκαία την επαναφορά της δυνατότητας υποβολής δηλώσεων υπαγωγής στη διαδικασία του άρθρου 55 του Ν. 4685/2020, η οποία έληξε στις 31/3/2023.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η συγκεκριμένη διαδικασία οδηγήθηκε ουσιαστικά σε πλήρη αποτυχία, καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σε περίπου ένα εκατομμύριο ακίνητα που εμπίπτουν στο σχετικό δασικό καθεστώς σε ολόκληρη τη χώρα, υποβλήθηκαν μόλις 3.500 δηλώσεις.

Η Σαλαμίνα βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Αττική ως προς τον αριθμό των υποβληθεισών δηλώσεων, αλλά δυστυχώς το ποσοστό  συμμετοχής δεν ξεπερνά το 3%. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην πλειονότητά τους πρόκειται για πολίτες στους οποίους έχουν ήδη επιβληθεί ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα και οι οποίοι, μέσω της υπαγωγής στη συγκεκριμένη διάταξη, επιδιώκουν να αναστείλουν τις διοικητικές και ποινικές κυρώσεις που αντιμετωπίζουν.

Παράλληλα, πρέπει να τονιστεί ότι και το ποσοστό των αντιρρήσεων κατά των δασικών χαρτών, οι οποίες εξετάζονται από τις αρμόδιες Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων, δεν ξεπέρασε το 25%.

Εύλογα, λοιπόν, τίθεται το ερώτημα: Για ποιον λόγο οι πολίτες δεν ανταποκρίθηκαν στη διαδικασία υπαγωγής και το ποσοστό συμμετοχής παρέμεινε τόσο χαμηλό;

Η απάντηση, κατά την άποψή μου, είναι ότι ο κόσμος έχει πλέον εξαντληθεί από μια κατάσταση που διαρκεί περισσότερο από 30 χρόνια.

Πρόκειται για πολίτες οι οποίοι, κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, αγόρασαν νομότυπα αγροτεμάχια, με συμβόλαια και τις προβλεπόμενες τότε διαδικασίες. Χρόνια αργότερα βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον χαρακτηρισμό των ιδιοκτησιών τους ως δασικών εκτάσεων, χωρίς μάλιστα να έχουν προηγουμένως αναρτηθεί και κυρωθεί οι δασικοί χάρτες.

Ακόμη σοβαρότερο είναι το γεγονός ότι αρκετοί από αυτούς τους πολίτες προχώρησαν στην κατασκευή κατοικιών έχοντας στα χέρια τους άδειες λυομένων κατασκευών, αλλά και βεβαιώσεις του αρμόδιου Δασαρχείου ότι οι ιδιοκτησίες τους δεν είχαν δασικό χαρακτήρα.

Και όμως, οι ίδιοι άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με δικαστικές διώξεις, υπέστησαν τεράστια οικονομική και προσωπική ταλαιπωρία επί τρεις δεκαετίες και σε πολλές περιπτώσεις επιβαρύνθηκαν με υπέρογκα πρόστιμα.

Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί μια σοβαρή αντίφαση στη στάση της Πολιτείας: Σε πολλές από αυτές τις περιοχές, τις οποίες σήμερα αντιμετωπίζει ως δασικές, το ίδιο το κράτος επέτρεψε ή πραγματοποίησε τη σύνδεση των ιδιοκτησιών με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας

Κύριε Γενικέ,

Θεωρώ ότι είναι πλέον επιβεβλημένο να απλουστευθούν ουσιαστικά οι διαδικασίες υποβολής δηλώσεων υπαγωγής στο άρθρο 55 του Ν. 4685/2020. Όπως μας έχετε ενημερώσει, πρόκειται να κατατεθεί σχετική τροπολογία στη Βουλή. Εκτιμώ ότι η κατάθεσή της πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατόν.

Ωστόσο, δεν αρκεί μόνο η επαναφορά της δυνατότητας υποβολής δηλώσεων. Εξίσου σημαντικό είναι να ξεκαθαρίσει το καθεστώς που θα ισχύει για τους πολίτες μετά την υπαγωγή τους στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Σήμερα επικρατεί αβεβαιότητα ως προς το τι ακριβώς θα μπορούν να κάνουν με τις ιδιοκτησίες τους όσοι προχωρήσουν στην υπαγωγή. Η ασάφεια αυτή έχει δημιουργήσει έντονο προβληματισμό και δυσπιστία στους πολίτες και αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλοί διστάζουν να συμμετάσχουν.

Για τον λόγο αυτό, θεωρώ απαραίτητο η νέα νομοθετική ρύθμιση να προβλέπει με σαφήνεια τις ακόλουθες δυνατότητες για τους ιδιοκτήτες που θα υπαχθούν στη διαδικασία, εφόσον οι ιδιοκτησίες τους βρίσκονται εντός οικιστικών πυκνώσεων, όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία.

1. Δυνατότητα μεταβίβασης της περιουσίας

Ο πολίτης πρέπει να έχει τη δυνατότητα να μεταβιβάσει νόμιμα την ιδιοκτησία του. Δεν είναι δυνατόν οι γονείς να αποβιώνουν και να μην έχουν τη δυνατότητα να διανείμουν την περιουσία τους στα παιδιά τους, σύμφωνα με τη βούλησή τους.

2. Δυνατότητα πώλησης της ιδιοκτησίας

Πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα πώλησης του ακινήτου. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις πολιτών που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες ή έχουν άμεση ανάγκη χρημάτων, ακόμη και για λόγους υγείας, και αδυνατούν να αξιοποιήσουν ή να πουλήσουν μια περιουσία την οποία έχουν αποκτήσει νομότυπα, με συμβόλαια.

3. Δυνατότητα σύνδεσης με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας

Δεν είναι λογικό ένας πολίτης να έχει υπαχθεί στη διαδικασία του άρθρου 55 και, παρά ταύτα, να μην μπορεί να συνδεθεί με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, ιδίως με το δίκτυο ηλεκτροδότησης, σε περιοχές οι οποίες ηλεκτροδοτούνται εδώ και δεκαετίες.

4. Δυνατότητα έκδοσης άδειας για εργασίες επισκευής

Οι ιδιοκτήτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εκδίδουν νόμιμα τις απαιτούμενες άδειες από τις αρμόδιες πολεοδομικές υπηρεσίες, προκειμένου να εκτελούν εργασίες επισκευής και συντήρησης μικρής κλίμακας στις κατοικίες τους.

Δεν είναι δυνατόν να διατηρούνται κατοικίες επί δεκαετίες χωρίς να παρέχεται στους ιδιοκτήτες τους η δυνατότητα νόμιμης συντήρησής τους.

5. Δυνατότητα διαχωρισμού του δασικού τμήματος από το υπόλοιπο ακίνητο

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένας πολίτης διαθέτει ιδιοκτησία πέντε στρεμμάτων, από τα οποία μόνο τα 800 τετραγωνικά μέτρα χαρακτηρίζονται ως δασική έκταση στον αναρτημένο δασικό χάρτη.

Δεν είναι λογικό να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ολόκληρη η ιδιοκτησία ως δασική, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο διαφορετικός χαρακτήρας των επιμέρους τμημάτων της.

Θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα διαχωρισμού του δασικού τμήματος και η νόμιμη απόδοσή του στο Δημόσιο, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ώστε ο ιδιοκτήτης να μπορεί να αξιοποιήσει νόμιμα το υπόλοιπο μη δασικό τμήμα της περιουσίας του.

6. Έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου για την αναστολή των ποινικών διώξεων

Θεωρώ απολύτως αναγκαία την έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 54 παρ. 1 του Ν. 4685/2020, αναφορικά με την αναστολή των εκκρεμών ποινικών διώξεων και τη μη άσκηση νέων διώξεων, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η συγκεκριμένη διάταξη διότι πολίτες διώκονται δικαστικά παρ όλο έχουν πραγματοποιήσει την υπαγωγή στο άρθρο 55, όπως αναλυτικά αναφέρομαι σε επιστολή μου .

Υπάρχουν πολίτες οι οποίοι, παρότι έχουν ήδη υποβάλει δήλωση υπαγωγής στο άρθρο 55, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εκκρεμείς ποινικές υποθέσεις στα δικαστήρια.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή της διάταξης, ώστε να μην οδηγούνται οι πολίτες σε νέες δικαστικές περιπέτειες, ακόμη και εξαιτίας μιας ανώνυμης καταγγελίας, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η υπαγωγή τους στη νόμιμη διαδικασία.

7. Το σοβαρό πρόβλημα του δημοτικού φωτισμού στις οικιστικές πυκνώσεις

Πέρα από τα παραπάνω ζητήματα και την αναγκαιότητα άμεσης τροπολογίας για την επανέναρξη της διαδικασίας υπαγωγής στο άρθρο 55 του Ν. 4685/2020, υπάρχει ένα ακόμη πολύ σοβαρό πρόβλημα στις οικιστικές περιοχές της Σαλαμίνας που βρίσκονται εντός οικιστικών πυκνώσεων.

Παρά το γεγονός ότι ολόκληροι οικισμοί ηλεκτροδοτούνται εδώ και δεκαετίες, οι Δήμοι αδυνατούν να προχωρήσουν στην τοποθέτηση φωτιστικών σωμάτων στους κοινόχρηστους δρόμους, καθώς για την εγκατάστασή τους απαιτείται άδεια από το αρμόδιο Δασαρχείο, το οποίο αρνείται να τη χορηγήσει επικαλούμενο τον δασικό χαρακτήρα των εκτάσεων.

Πρόκειται για μια κατάσταση που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητα και, κυρίως, στην ασφάλεια των κατοίκων.

Σε μια εποχή κατά την οποία η εγκληματικότητα αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερη απειλή, οι κάτοικοι αυτών των περιοχών αναγκάζονται να διαμένουν σε δρόμους χωρίς επαρκή δημοτικό φωτισμό, με αποτέλεσμα να γίνονται συχνά στόχοι διαρρήξεων και λεηλασιών.

Είναι αδιανόητο να υπάρχουν ολόκληροι ηλεκτροδοτούμενοι οικισμοί, στους οποίους το κράτος έχει επιτρέψει την εγκατάσταση δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας εδώ και δεκαετίες, και την ίδια στιγμή να μην μπορεί ο Δήμος να εξασφαλίσει τον στοιχειώδη δημόσιο φωτισμό για την προστασία των κατοίκων.

Για τον λόγο αυτό, ζητούμε να υπάρξει ειδική νομοθετική πρόβλεψη ή σαφής διοικητική ρύθμιση, ώστε να επιτρέπεται στους Δήμους η εγκατάσταση και συντήρηση δημοτικού φωτισμού στους δρόμους των συγκεκριμένων οικισμών, με τις απαραίτητες νόμιμες προϋποθέσεις.

8. Αναγκαιότητα επαναφοράς της δυνατότητας υποβολής αντιρρήσεων στους δασικούς χάρτες

Τέλος, πέρα από την παράταση και επανέναρξη της διαδικασίας υπαγωγής στο άρθρο 55 του Ν. 4685/2020, θεωρώ εξίσου επιτακτική την ανάγκη να δοθεί εκ νέου στους πολίτες η δυνατότητα υποβολής αντιρρήσεων κατά των δασικών χαρτών ή να θεσπιστεί μια ολοκληρωμένη νομοθετική ρύθμιση που θα επιτρέψει την ουσιαστική επίλυση του προβλήματος.

Είναι άδικο και κοινωνικά ανεπίτρεπτο να δημιουργούνται διαφορετικές κατηγορίες πολιτών, ανάλογα με το αν είχαν τη δυνατότητα ή την ενημέρωση να υποβάλουν αντίρρηση κατά την προηγούμενη διαδικασία.

Εάν η κατάσταση παραμείνει ως έχει, χωρίς να δοθεί εκ νέου η δυνατότητα υποβολής αντιρρήσεων, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε μια εξαιρετικά προβληματική κατάσταση για τη Σαλαμίνα: ένα μέρος των ιδιοκτησιών να έχει ενδεχομένως αποχαρακτηριστεί, ενώ το υπόλοιπο, το οποίο δεν υπέβαλε αντίρρηση κατά των δασικών χαρτών, να εξακολουθεί να θεωρείται δασικό, χωρίς να έχει δοθεί στους ιδιοκτήτες του η δυνατότητα να διεκδικήσουν την επανεξέταση του χαρακτηρισμού.

Μια τέτοια εξέλιξη θα διαιωνίσει την αδικία και θα δημιουργήσει πολίτες δύο ταχυτήτων.

Κύριε Γενικέ,

Το δασικό πρόβλημα της Σαλαμίνας δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται με αποσπασματικές παρεμβάσεις και προσωρινές λύσεις.

Αφορά χιλιάδες ιδιοκτησίες και πολίτες που επί περισσότερα από 30 χρόνια βρίσκονται σε καθεστώς ανασφάλειας, οικονομικής επιβάρυνσης και αβεβαιότητας για το μέλλον της περιουσίας τους.

Δεν ζητούμε να παρακαμφθεί η δασική νομοθεσία ούτε να καταργηθεί η προστασία του δασικού περιβάλλοντος. Ζητούμε να αντιμετωπιστούν με δικαιοσύνη οι περιπτώσεις των πολιτών που απέκτησαν τις ιδιοκτησίες τους νόμιμα, που σε πολλές περιπτώσεις ενήργησαν με βάση τις τότε διοικητικές βεβαιώσεις και άδειες και οι οποίοι σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσανάλογες συνέπειες.

Θεωρώ ότι η Πολιτεία έχει πλέον την υποχρέωση να δώσει μια σαφή, δίκαιη και οριστική λύση.

Για τον λόγο αυτό, κατά τη συνάντησή μας, θα ήθελα να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα εξής:

• Στην άμεση επαναφορά της δυνατότητας υποβολής δηλώσεων υπαγωγής στο άρθρο 55 του Ν. 4685/2020.
• Στην απλούστευση των διαδικασιών και στην αποσαφήνιση των δικαιωμάτων των πολιτών μετά την υπαγωγή.
• Στην επείγουσα αναγκαιότητα έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου για την εφαρμογή των διατάξεων περί αναστολής των ποινικών διώξεων.
• Στην εξεύρεση λύσης για τον δημοτικό φωτισμό και τις βασικές υποδομές στους οικισμούς εντός οικιστικών πυκνώσεων.
• Στην επαναφορά της δυνατότητας υποβολής αντιρρήσεων ή στη θέσπιση μιας νέας διαδικασίας επανεξέτασης των δασικών χαρακτηρισμών.

Ελπίζω ότι, με τη δική σας συμβολή και την απαραίτητη πολιτική βούληση, θα προχωρήσουν σύντομα οι αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες, ώστε να μπει επιτέλους τέλος σε μια πολυετή εκκρεμότητα που ταλαιπωρεί την κοινωνία της Σαλαμίνας.

Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για την προσοχή και το ενδιαφέρον σας και προσβλέπω στη συνεργασία μας για την εξεύρεση ουσιαστικής λύσης.

Με εκτίμηση,

Μάνος Δερτούζος